آزاده روح الامینی| گسترش اینترنت وفضای مجازی در جامعه ما ایجاب می کند ، که به مسئله فرهنگ سازی و اخلاق بنا به دلایلی چند  بیشتر اهمیت بدهیم. ویژ گی فضای مجازی این است که اولا زمان و مكان هر دو براي فضای مجازی معنی ندارند، خواننده يك فضای مجازی هرگز منتظر يك ساعت خاص […]

آزاده روح الامینی|

گسترش اینترنت وفضای مجازی در جامعه ما ایجاب می کند ، که به مسئله فرهنگ سازی و اخلاق بنا به دلایلی چند  بیشتر اهمیت بدهیم. ویژ گی فضای مجازی این است که اولا زمان و مكان هر دو براي فضای مجازی معنی ندارند، خواننده يك فضای مجازی هرگز منتظر يك ساعت خاص براي دسترسي به اطلاعات باقي نمي ماند و به محض تماس با رسانه خود در اينترنت، در جهان سايبر قرار مي گيرد و اين يعني دسترسي سريع و آنلاين به اطلاعات، نه برف، نه باران، نه كمبود وسايل نقليه زميني و دريايي و نه مشكل تنظيم ساعت هيچ كدام نمیتوانند، مشکلی ایجاد کنند.

ثانیا  يكي از هيجان انگيزترين ويژگي هاي فضای مجازی ، دوسويه بودن آن است. مسیری برای ارسال پیام ومسير ديگري هم براي مخاطب هست تا اطلاعات خود را براي رسانه ارسال كند. به گقته دیگر فضای مجازی يك خيابان دو طرفه است که  امكان ارتباط بي واسطه و چيزي شبيه به ارتباط چهره به چهره وجود دارد. به عبارت ديگر، هر دو طرف، هميشه به یکدیگر دسترسي دارند.

  ثالثا در فضای مجازی ، گرافيك هاي متعدد و متحرك، تصاوير تغيير يابنده، صدا و موزيك به كمك خبرها، مقاله ها، گزارش ها و… مي آيند تا تأثيرگذاري مطلب به اوج خود برسد و كاربران رسانه هاي الكترونيك به هيچ وجه احساس خستگي نكنند.

 اما ضمن امتیازات فراوان ، اينترنت به واسطه داشتن سه ويژگي، قابليت دسترسي آسان كاربران به آن، استطاعت داشتن همگان در پرداخت بهاي آن، ناشناس ماندن مصرف‌كنندگان آن به   دغدغه ای مهم برای خانواده ها وجامعه تبدیل شده است .

این سه ویژگی در اصل دلالت بر شخصی شدن نوع ارتباط در فضای مجازی است که این نزدیک شدن حریم ها اگر همراه با رعایت خطوط قرمز نباشد منجر به از بین رفتن هنجار های اجتماعی و فرهنگی و تخریب ارزش های مشترک انسانی خواهد شد .

 از نگاه دیگر رعایت اخلاق در فضای مجازی یعنی انتشار دهندگان اطلاعات بايد تأثير اطلاعاتشان را بر مخاطبان در نظر بگيرند و نسبت به ارزش‌هاي اجتماعي، اخلاقي، فرهنگي و عقايد خوانندگان، شنوندگان و بينندگان خود حساس باشند.  آنها باید همواره از خود بپرسند يك  کامنت ، مقاله ، كاريكاتور، تصوير،فیلم يا گزارش مشخص بر بخشي خاص از مخاطبان «چه تأثيري دارد»؟ «روي چه كسي تأثير مي‌گذارد»؟ و «به چه بهايي»؟ به بيان ديگر فرستندگان پیام  بايد درك ، فرهنگي ، اجتماعي و اقتصادي خود را ارتقاء دهند.

 به نظر می رسد نیاز به یک نهادینه سازی و فرهنگ سازی درونی برای تک تک کاربران و  فرستندگان پیام در حوزه مجازی دارد . حاصل مراعات خطوط قرمز  در این حوزه توسط اعضای آن  به شکل گیری فضایی پاک و سالم و بدور از هرگونه پیرایه در زمینه انتشار اطلاعات و استفاده صحیح کاربران از آن  منجر می گردد . البته  الزام رعایت خطوط قرمز برای طرفین ارتباط ( فرستندگان پیام و کاربران )  نیاز به  یک برنامه ریزی جامع دارد که در آن آموزش و فرهنگ سازی ، نظام پیشگیری از تخلف اخلاقی نیز در فضای مجازی لازم است.

میزان ساعات استفاده از این فضای جذاب و و گاهی وقت کش به حدی متعادل باشد که به کار و زندگی خانوادگی ودیگر شئونات زندگی ما مانند دیدار  با اقوام و تماس  نزدیک با آن ها  لطمه نزند.

 بر اساس اصل سودمندی  در هر ارتباطی باید میزان سود ان هم درنظر گرفت . مثلا چقدر دانش من زیاد شد،  چقدر احساس خوبی پیدا کردم  ، و یا مهارتم در مورد ی افزایش یافت که در دنیای واقعی کاربرد دارد.

اصل ضرر نرساندن ویا زیان نداشتن  هم یکی از اصول مهم اخلاقی است که باید به ان توجه شود به عنوان مثال آیا با این حضور مشکل دیگران را درک و حل کردم ، ایا احساسات کسی جریحه دار نکردم  و….

ناشناس بودن این فرصت را فراهم می کند که  به دور از رنگ وریا تجارب خوب و یا بدمان را در زندگی  با دیگران به نوعی اندرزگونه در میان  بگذاریم و موجب شود مخاطبان بهتر موضوعی را بپذیرند . اما بایستی بدانیم حرمت حریم دیگران را رعایت کنیم . از این ناشناسی برای حتک حرمت دوستان وهمشهریان وبقیه انسانها استفاده نکیم . هر چند که این ارتباطات خوب مدیریت شود و آبروی افراد محفوظ بماند ، اما بالاخره حداقل یک نفر یا گروهی هستند که به این اطلاعات دسترسی دارند.  طبق قاعده طلایی هر عملی که انجام میدهید سرانجام به شما برمیگردد ، عده ای دیگر در جای دیگر  یا در حال افشا و یا مشغول شایعه سازی وتخریب شما هستند.

تفاوت میان دنیای واقعی ومجازی است که  اگر به خوبی مدیریت شود  ، می تواند برکات خوبی برای زندگی اجتماعی ما داشته باشد . در زندگی های امروزی که  به دلیل مشغله کاری وگرفتاری ها امکان دیدار  دوستان کمتر و امکان شرکت در انجمنها و… کم است.  وجود تعامل در فضای مجازی برای کاربران یک فرصت  مفیدی برای کسب تجارب وکمی سرگرمی فراهم میکند .

 اما باید در این زمینه میان دنیای واقعی ومجازی افتراق قائل شد.  برخی از ارتباطات ما در دنیای واقعی اتفاق می افتد و برخی در دنیای مجازی است.  گاهی دوست داریم ارتباط دنیای مجازی مان به ارتباط دنیای واقعی هم مبدل شود که این مسئله به خصوص در مورد افراد کم تجربه و نوجوانان بایستی با احتیاط ونظارت بزرگ تر باشد .  و گاه برعکس؛ بنا به شرایطی جدید، تلاش می کنیم رابطه ای که در دنیای واقعی شکل گرفته به رابطه ای مجازی بدل شود . دنیای مجازی، امتیازاتی برای افراد فراهم می کند مثلاً این که تنظیم رابطه ی اجتماعی راحت تر از دنیای واقعی صورت می گیرد. گاه نیاز به این دارید که در رابطه تان فاصله ی بیشتری ایجاد شود. بنابر این ممکن است بلافاصله به ایمیلی که به صندوق ایمیل شما امده پاسخ ندهید. ایمیل ها را می توان هر گاه که مناسب تر تشخیص می دهید یا سر فرصت پاسخ بگویید. پاسخ دادن به کامنت ها هم همین وضع را دارد. گاهی نمی توانید و گاهی نمی خواهید به کامنتی پاسخ بدهید. در فضای واقعی ایجاد فاصله دشوارتر است.

شما گاه در شرایطی قرار می گیرید که با فردی که مایل به ملاقاتش نیستید عملاً روبرو می شوید. چاره را در این می یابید که یا سرد با او برخورد کنید یا به هنگام مواجهه، مسیر تان را عوض کنید. به عقیده من در یک رابطه ی متقابل ضرورت دارد که افراد به حق طرف مقابل در انتخاب عدم تداوم رابطه احترام بگذارند.

گاهی شرایطی پیش می اید که ترجیح می دهید سکوت کنید تا این که به هنگام مواجهه سخنان ناخوشایندی بین شما رد و بدل شود. یا لااقل این حق را برای خودتان هم قائل شوید که در زمانی که مناسب تر تشخیص می دهید  به گفت و گو بنشیند. در این صورت در فضای مجازی نیز  باید دوطرف این حق را برای یکدیگر قائل شوند و به اختیار وآزادی همدیگر احترام بگذارند .